Το κρυφό σχολειό. Του Κωστή Παπαγιώργη

Σήκωσε το λάβαρο ο Παλαιών Πατρών Γερμανός; Υπήρξε ή δεν υπήρξε το κρυφό σχολειό;
Σύνολο το Έθνος διερωτάται και αναμένει απάντηση για να δει τι θα κάνει. 

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ: ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ 25ΗΣ ΜΑΡΤΙΟΥ

πηγή: http://ekedisy.blogspot.gr/

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ:
ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ 25ΗΣ ΜΑΡΤΙΟΥ

Θα βρείτε μια πολύ πλούσια συλλογή από ποικιλία εκπαιδευτικών υλικών που αφορούν στην εθνική μας εορτή επιλεγμένα από ιστοσελίδες συναδέλφων, σχολείων, συλλόγων, σχ. συμβούλων, φορέων κ.λπ.

Ο λόγος του Κολοκοτρώνη στην Πνύκα

Το βήμα της Πνύκας

Μόλις λίγα χρόνια μετά την απελευθέρωση της Ελλάδος από τον τουρκικό ζυγό, από πανταχόθεν εκφραζόταν η αποδοκιμασία του κυβερνητικού συστήματος, και που όσο περνούσε ο χρόνος ο πόθος για κάτι νέο γινόταν ολοένα  και εντονότερος.

 Τον Νοέμβριο του έτους 1838, ο  γέροντας τότε Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ευρισκόμενος στο Γυμνάσιο και ακούγοντας την διδασκαλία του Γυμνασιάρχη Γεννάδιου που είχε ως θέμα τον Θουκυδίδη, ενθουσιάσθηκε τόσο πολύ ώστε....

και αυτός εκδήλωσε αμέσως την επιθυμία να εκφωνήσει λόγο στην νεολαία.

Ο Γεννάδιος ως ένθερμος και ειλικρινής πατριώτης που ήταν εισάκουσε αμέσως την επιθυμία του ήρωα και –πλέον- σεβάσμιου γέροντα Κολοκοτρώνη. Έτσι την παραμονή των Ταξιαρχών συνάθροισε όλους τους μαθητές με σκοπό κατόπιν να κατευθυνθούν όλοι μαζί στη Πνύκα όπου και σχεδίαζε τελικά να εκφωνηθεί ο λόγος. Εν τω μεταξύ το μεγάλο συγκεντρωμένο πλήθος των διδασκάλων και των μαθητών κίνησε την περιέργεια  και άλλων πολλών που συνέρρευσαν και αυτοί στο Γυμνάσιο υπερπληρώνοντας εκτός του καταστήματος και τον περιβάλλοντα χώρο. Μετ΄ ολίγον, ιδού, προσέρχεται και ο Γέρων Κολοκοτρώνης ενδεδυμένος την ερυθρά του φορεσιά, ενώ το πλήθος διαχωρίζεται αυτόματα κάνοντας δρόμο για να περάσει.

Αφού πλέον είχε γίνει το αδιαχώρητο, ο Γεννάδιος απευθυνόμενος στο πλήθος, είπε:. «Ακολουθείτε, δείξομεν υμίν περίεργόν τι», και πράγματι εξήλθαν άπαντες του γυμνασίου και διερχόμενοι από τον ναό του Αιόλου, έφτασαν στη Πνύκα. Εκεί μετ΄όλιγον, ανεβαίνοντας ο Γέρων Κολοκοτρώνης στο βήμα άρχισε να εξιστορεί, τα της δουλείας χρόνια, αλλά και τα της επανάστασης κατορθώματα, και κατέληξε, λέγοντας..

Ο ΛΟΓΟΣ

«Παιδιά μου ! Εις τον τόπο τούτο όπου εγώ πατώ σήμερα επατούσαν και εδημιουργούσαν τον παλαιό καιρό άνδρες σοφοί και άνδρες με τους οποίους δεν είμαι άξιος να συγκριθώ και ούτε να φθάσω τα ίχνη των.  Εγώ επιθυμούσα να σάς ιδώ παιδιά μου εις την μεγάλη δόξα των προπατόρων μας και έρχομαι να σάς ειπώ όσα εις τον καιρό τού αγώνος μας και προ αυτού και ύστερα απ αυτόν ό ίδιος επαρατήρησα και απ αυτά να κάμομε συμπερασμούς και διά την μέλλουσαν ευτυχίαν σας μολονότι ο Θεός μόνος ηξεύρει τα μέλλοντα. Και διά τούς παλαιούς Έλληνας οποίας γνώσεις είχαν και ποία δόξα και τιμήν έχαιραν κοντά εις τα άλλα έθνη του καιρού των, οποίους ήρωας στρατηγούς πολιτικούς είχαν, διά ταύτα σας λέγουν καθ ημέραν οι διδάσκαλοί σας και οι πεπαιδευμένοι μας. Εγώ δεν είμαι αρκετός Σάς λέγω μόνον πώς ήτον σοφοί και από εδώ επήραν και εδανείσθησαν τα άλλα έθνη την σοφίαν των. Θα σάς ειπώ μόνον ολίγα όσον ηξεύρω...   

Εις τον τόπον τον οποίον κατοικούμε, εκατοικούσαν οι παλαιοί Έλληνες από τούς οποίους και ημείς καταγόμεθα καΙ ελάβαμε το όνομα τούτο. Οι παλαιοί Έλληνες, οι πρόγονοί μας, έπεσαν εις την διχόνοια και έτρώγονταν μεταξύ τους και έτσι έλαβαν καιρό πρώτα οι Ρωμαίοι, έπειτα άλλοι βάρβαροι και τούς υπόταξαν Ύστερα ήλθαν και οι Μουσουλμάνοι και έκαμαν ότι ημπορούσαν διά να αλλάξει ό λαός την πίστιν του. Έκοψαν γλώσσες εις πολλούς ανθρώπους άλλ έστάθη αδύνατο να το κατορθώσουν. Τον ένα έκοπταν, ό άλλος το Σταυρό του έκαμε. Σαν είδε τούτο ό Σουλτάνος, διόρισε έναν Βιτσερέ (αντιβασιλέα) έναν Πατριάρχη, και τού έδωσε την εξουσία της εκκλησίας. Αυτός και ο λοιπός κλήρος έκαμαν ότι τούς έλεγε ό Σουλτάνος. Ύστερον έγιναν οι Κοτζαμπάσηδες προεστοί εις όλα τα μέρη, η τρίτη  τάξις οι έμποροι, και οι προκομμένοι, το καλλίτερο μέρος των πολιτών, μην υποφέροντες τον ζυγό έφευγαν και οι γραμματισμένοι επήραν και έφυγαν από την Ελλάδα την πατρίδα των, και έτσι έμεινε ο λαός όστις στερημένος από τα μέσα τής προκοπής εκατήντησεν εις αθλίαν κατάσταση και αύτη αύξανε κάθε ημέρα χειρότερα διότι αν ευρίσκετο μεταξύ του λαού κανείς με ολίγην μάθηση τον ελάμβανε ο κλήρος όστις έχαιρε προνόμια ή εσύρετο από τον έμπορο τής Ευρώπης ως βοηθός του ή εγίνετο γραμματικός τού προεστού. Και μερικοί μην υποφέροντες την τυραννίαν τού Τούρκου και βλέποντες τες δόξες και τες ηδονές όπου ανελάμβαναν αυτοί, άφιναν την πίστη τους και εγίνοντο Μουσουλμάνοι. Και τοιουτοτρόπως κάθε ημέρα ο λαός ελίγνευε και επτώχαινε.

Εις αύτην την δυστυχισμένη κατάσταση μερικοί από τους φυγάδες γραμματισμένους εμετάφραζαν και έστελναν εις την Ελλάδα βιβλία και εις αυτούς πρέπει να χρωστούμε ευγνωμοσύνη διότι ευθύς όπου κανένας άνθρωπος από το λαό εμάνθανεν τα κοινά γράμματα εδιάβαζεν αυτά τα βιβλία και έβλεπε ποίους είχαμε προγόνους, τι έκαμεν ό Θεμιστοκλής, ο Αριστείδης και άλλοι πολλοί παλαιοί μας, και εβλέπαμε και εις ποίαν κατάσταση ευρισκόμεθα τότε. Όθεν μάς ήλθεν εις το νου να τούς μιμηθούμε και να γίνομε ευτυχέστεροι. Και έτσι έγινεν και επροόδευσεν η Εταιρεία.

Όταν αποφασίσαμε να κάμομε την Επανάσταση, δεν εσυλογισθήκαμε, ούτε πόσοι είμεθα, ούτε πώς δεν έχομε άρματα, ούτε ότι οι Τούρκοι εβαστούσαν τα κάστρα και τας πόλεις, ούτε κανένας φρόνιμος μάς είπε «πού πάτε εδώ να πολεμήσετε με σιταροκάραβα βατσέλα», αλλά, ως μία βροχή έπεσε εις όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας μας, και όλοι και οι κληρικοί, και οι προεστοί, και οι καπεταναίοι, και οι πεπαιδευμένοι, και οι έμποροι, μικροί και μεγάλοι, όλοι εσυμφωνήσαμε εις αυτό το σκοπό, και εκάμαμε την Επανάσταση.

Εις τον πρώτο χρόνο της Επαναστάσεως, είχαμε μεγάλη ομόνοια, και όλοι ετρέχαμε σύμφωνοι. Ο ένας επήγεν εις τον πόλεμο, ό αδελφός του έφερνε ξύλα, η γυναίκα του εζύμωνε, το παιδί του εκουβαλούσε ψωμί και μπαρουτόβολα εις το στρατόπεδον, και εάν αύτη η ομόνοια εβαστούσε ακόμη δύο χρόνους, ηθέλαμε κυριεύσει και την Θεσσαλία και την Μακεδονία, και ίσως εφθάναμεν και έως την Κωνσταντινούπολη. Τόσον τρομάξαμε τους Τούρκους, όπου άκουγαν Έλληνα και έφευγαν χίλια μίλια μακρά. Εκατόν Έλληνες έβαζαν πέντε χιλιάδες εμπρός, και ένα καράβι μιάν αρμάδα. Αλλά δεν εβάσταζεν. Ήλθαν μερικοί και ηθέλησαν να γένουν μπαρμπέρηδες εις τού κασίδη το κεφάλι. Μας πονούσε το μπαρμπέρισμά τους. Μα τι να κάνομε; Είχαμε και αυτουνών την ανάγκη. Από τότε ήρχισεν η διχόνοια, και εχάθη η πρώτη προθυμία και ομόνοια. Και όταν έλεγες τον Κώστα να δώσει χρήματα διά τας ανάγκας τού έθνους, ή να υπάγει εις τον πόλεμο, τούτος επρόβαλε τον Γιάννη. Και μ΄ αυτόν τον τρόπο κανείς δεν ήθελε, ούτε να συνδράμει, ούτε να πολεμήσει. Και τούτο εγίνετο επειδή δεν είχαμε ένα αρχηγό, και μίαν κεφαλή. Αλλά ένας έμπαινε πρόεδρος έξη μήνες, εσηκώνετο ο άλλος και τον έρριχνε, και εκάθετο αυτός άλλους τόσους, και έτσι ό ένας ήθελε τούτο και ό άλλος το άλλο. Ίσως όλοι ηθέλαμε το καλό, πλην καθένας κατά τη γνώμη του. Όταν προστάζουνε πολλοί ποτέ το σπίτι δεν χτίζεται, ούτε τελειώνει. Ό ένας λέγει, ότι η πόρτα πρέπει να βλέπει εις το ανατολικό μέρος, ο άλλος εις το αντικρυνό, και ό άλλος εις τον βορέα, σαν να ήτον το σπίτι εις τον αραμπά και να γυρίζει καθώς λέγει ό καθένας. Με τούτο τον τρόπο δεν κτίζεται ποτέ το σπίτι, αλλά πρέπει να είναι ένας αρχιτέκτων, όπου να προστάζει πώς θα γενεί. Παρομοίως και ημείς εχρειαζόμεθα έναν αρχηγό και έναν αρχιτέκτονα, όστις να προστάζει και οι άλλοι να υπακούουν και να ακολουθούν. Αλλ΄ επειδή είμεθα εις τέτοια κατάσταση, εξ αιτίας της διχονοίας, μας έπεσε η Τουρκιά επάνω μας και κοντέψαμε να χαθούμε, και εις τους στερνούς επτά χρόνους δεν κατορθώσαμε μεγάλα πράγματα...

Να μην έχετε πολυτέλεια, να μην πηγαίνετε εις τούς καφενέδες και εις τα μπιλιάρδα. Να δοθήτε εις τας σπουδάς σας, και καλλίτερα να κοπιάσετε ολίγον, δύο και τρείς χρόνους, και να ζήσετε ελεύθεροι εις το επίλοιπο τής ζωής σας, παρά να περάσετε τεσσάρους πέντε χρόνους τη νεότητά σας, και να μείνετε αγράμματοι. Να σκλαβωθήτε εις τα γράμματά σας. Να ακούετε τας συμβουλάς των διδασκάλων και γεροντότερων, και κατά την παροιμία, «μύρια ήξευρε και χίλια μάθαινε». 

Η προκοπή σας και η μάθησή σας να μην γίνει σκεπάρνι μόνο δια το άτομό σας, αλλά να κοιτάζει το καλά της Κοινότητος, και μέσα εις το καλό αυτό, ευρίσκεται και το δικό σας.

Εγώ,  παιδιά μου, κατά κακή μου τύχη, εξ αιτίας των περιστάσεων, έμεινα αγράμματος και διά τούτο σας ζητώ συγχώρηση διότι δεν ομιλώ καθώς οι δάσκαλοί σας. Σας είπα όσα ό ίδιος είδα, ήκουσα και εγνώρισα, διά να ωφεληθήτε από τα απερασμένα και από τα κακά αποτελέσματα της διχονοίας, την οποίαν να αποστρέφεσθε, και να έχετε ομόνοια. 

Εμάς μη μας τηράτε πλέον. Το έργο μας και ο καιρός μας, επέρασε. Και αι ημέραι της γενεάς, η οποία σας άνοιξε το δρόμο, θέλουν μετ΄ ολίγον περάσει.  Εις εσάς μένει να ισάσετε και να στολίσετε τον τόπο, όπου ημείς ελευθερώσαμε. Και διά να γίνει τούτο πρέπει να έχετε ως θεμέλια της πολιτείας την ομόνοια.. και την φρόνιμον ελευθερία..».

  

Η περικεφαλαία, ο θώρακας και τα όπλα του Κολοκοτρώνη (Εθνικό Ιστορικό Μουσείο)




Η Πνύκα είναι συνώνυμη με την άμεση δημοκρατία της αρχαίας Αθήνας

 
 

Οι ήρωες του 1821 μέσα από τα Κλασσικά Εικονογραφημένα

Κάνε κλικ στις εικόνες και διάβασε για τη ζωή των ηρώων που επιθυμείς

 

Χρονολόγιο της Επανάστασης του 1821

πηγή: http://users.sch.gr/maritheodo/1821/timeline.htm

Κάνε κλικ στην εικόνα και δες το χρονολόγιο 

της Επανάστασης του 1821

ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ (Λογισμικό)

πηγή:  http://ts.sch.gr/repo/online-packages/

 

 

 

 

 

ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

"Η Ελλάδα κι ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος" (Ντοκιμαντέρ)

"Β' Παγκόσμιος Πόλεμος"
Η σβάστικα, Μουσολίνι και Χίτλερ στο μέτωπο, το φασιστικό status quo. Το ΟΧΙ του Μεταξά και το Έπος της Αλβανίας...Οδυσσέας Ελύτης '' Άσμα Ηρωικό και Πένθιμο ... Τα τραγούδια της Βέμπο στο μέτωπο.. Η Βόρεια Ήπειρος και η Μάχη στο Καλπάκι... Η γερμανική εισβολή και τα Οχυρά του Ρούπελ...Η σβάστικα στην Ακρόπολη, η κυβέρνηση Τσολάκογλου και η συνθηκολόγηση... Η ηρωική Μάχη της Κρήτης και το κρητικό Αντάρτικο...Κάιρο η έδρα της νέας εξόριστης κυβέρνησης...

Αναγνώρισε τους ήρωες του 1821 (Παιχνίδι Γνώσεων)

πηγή: http://users.sch.gr/

Να αναγνωρίσετε τους ήρωες και τις ηρωίδες του 1821, επιλέγοντας το σωστό όνομα από την αναδυόμενη λίστα, η οποία εμφανίζεται πατώντας στο βελάκι δεξιά. Όταν τελειώσετε, να πατήσετε στο κουμπί "'Ελεγχος".

Αναγνώρισε τους ήρωες του 1821

Η καταστροφή της Σμύρνης μέσα από μηχανή 35mm

πηγή: www.lifo.gr

Ένα σπάνιο ντοκουμέντο που αποκαλύφθηκε το 2008, κινηματογραφημένο από τον τότε διευθυντή της ΧΑΝ Ικονίου.

«Η Τέχνη της Βιβλιοδεσίας. Από το Βυζάντιο στη Σύγχρονη Εικαστική Δημιουργία»

Εγκαίνια έκθεσης "Η Τέχνη της Βιβλιοδεσίας. Από το Βυζάντιο στη Σύγχρονη Εικαστική Δημιουργία"

Το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο εγκαινιάζει την έκθεση «Η Τέχνη της Βιβλιοδεσίας. Από το Βυζάντιο στη Σύγχρονη Εικαστική Δημιουργία», που διοργανώνεται σε συνεργασία με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και την Ελληνική Εταιρεία Βιβλιοδεσίας.
Στην έκθεση παρουσιάζονται εξαιρετικά δείγματα βυζαντινών και μεταβυζαντινών βιβλιοδεσιών που χρονολογούνται από τον 11ο έως τον 19ο αιώνα από τη Συλλογή χειρογράφων και παλαιτύπων του Βυζαντινού Μουσείου και από την Ελληνική Βιβλιοθήκη του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης».
Αφορμή για την έκθεση αποτελεί το ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Στουδίτης» στο οποίο συμμετέχουν έξι ευρωπαϊκές χώρες και το οποίο επικεντρώνεται στη μελέτη βυζαντινών και μεταβυζαντινών βιβλιοδεσιών με στόχο την ανάπτυξη του διεπιστημονικού και διαπολιτισμικού διαλόγου.

Την επιστημονική επιμέλεια της έκθεσης έχουν οι δρ Αναστασία Λαζαρίδου και η δρ Νίκη Τσιρώνη με τη συμβουλευτική υποστήριξη των Κωνσταντίνου Σπ. Στάικου και Μπάμπη Λέγγα και ειδικό επιστημονικό συνεργάτη τον Ζήση Μελισσάκη.

Mέσα από τους κώδικες και τα έντυπα και με άξονα το εποπτικό υλικό, η έκθεση προβάλλει την εξέλιξη της τέχνης της βιβλιοδεσίας από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες μέχρι τη σύγχρονη εποχή και την αναδεικνύει ως πηγή για την ιστορία, την πολιτική, την οικονομία και τα εικαστικά ρεύματα της κάθε εποχής. Το εποπτικό υλικό συνοδεύεται από οπτικοακουστικό video σε καλλιτεχνική επιμέλεια της Véronique Magnes.

Αναζητώντας σημερινές αναγνώσεις για την παράδοση της τέχνης του βιβλίου η έκθεση πλαισιώνεται από σύγχρονες εικαστικές δημιουργίες, φιλοτεχνημένες από τη Βένια Δημητρακοπούλου και τον Δημήτρη Ξόνογλου. Επίσης εκτίθενται έξι συλλεκτικά αντίτυπα του βιβλίου «Κασσιανή η Υμνωδός», φιλοτεχνημένα ένα προς ένα από τους εικαστικούς: Μάρκο Καμπάνη, Χρήστο Μαρκίδη, Χρήστο Μποκόρο, Κώστα Παπατριανταφυλλόπουλο, Φωτεινή Στεφανίδου και Πάνο Φειδάκη.Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που πλαισιώνει την έκθεση δίνει τη δυνατότητα στον επισκέπτη να αγγίξει τα εργαλεία και τα υλικά της τέχνης της βιβλιοδεσίας. Απευθύνεται σε ενήλικες και παιδιά Ε’ και ΣΤ΄ Δημοτικού (τηλ. επικοινωνίας 213213 9507) και συνοδεύεται από ντοκιμαντέρ σε σκηνοθεσία Άκη Χατζηαντωνίου.
Η έκθεση λαμβάνει χώρα στον νέο ανακαινισμένο εκθεσιακό χώρο του Μεγάρου της Δούκισσας της Πλακεντίας και η διάρκειά της θα είναι από τις 19 Σεπτεμβρίου 2012 έως τις 13 Ιανουαρίου 2013.

 

Η ΔΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ: ο αιώνας που διαμόρφωσε τη Θεσσαλονίκη του 1912 /Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης

 

Με την ευκαιρία της εκατονταετίας από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης παρουσιάζει την έκθεση: Η ΔΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ ο αιώνας που διαμόρφωσε τη Θεσσαλονίκη του 1912 εγκαίνια Τρίτη 25 Σεπτεμβρίου 2012, στις 20:00 Πολιτιστικό Κέντρο Θεσσαλονίκης του ΜΙΕΤ (Βίλα Καπαντζή, Βασιλίσσης Όλγας 108) Πρόκειται για μια έκθεση βασισμένη στις συλλογές καρτποστάλ του 'Αγγελου Παπαϊωάννου και του Ελληνικού Λογοτεχνικού & Ιστορικού Αρχείου (ΕΛΙΑ), η οποία υφαίνεται πάνω στο διεθνές ιστορικό πλαίσιο του 19ου αιώνα. Στην έκθεση επίσης παρουσιάζεται μια άγνωστη φωτογραφία της Θεσσαλονίκης από τη συλλογή Δέλλιου –η παλιότερη, πιθανόν, φωτογραφία της πόλης– καθώς και ένα δρώμενο, εμπνευσμένο από τις ενδυμασίες των τελών 19ου – αρχών 20ού αιώνα, που θα επαναλαμβάνεται κάθε Τετάρτη. Ο τίτλος «Η ΔΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ» οφείλεται στο ομότιτλο βιβλίο της Έλλης Σκοπετέα. ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ: Ιωάννης Στεφανίδης ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗΣ: Γιάννης Επαμεινώνδας ΤΟ ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ Στη Θεσσαλονίκη του 1912 συνυπάρχουν ο παλιός και ο νέος κόσμος. Στη διάρκεια του αιώνα που προηγήθηκε, αναμετρήθηκαν η παράδοση και η νεωτερικότητα. Στην έκθεση του ΜΙΕΤ αυτοί οι δύο κόσμοι αντιπροσωπεύονται σχηματικά από τις δύο εβραίες γυναίκες: τη μάνα με την παραδοσιακή της ενδυμασία και την κόρη ντυμένη με την ευρωπαϊκή μόδα, να βαδίζουν πλάι-πλάι. Ο τίτλος της έκθεσης Η ΔΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ, δανεισμένος από το ομότιτλο βιβλίο της Έλλης Σκοπετέα, υπονοεί πως η Θεσσαλονίκη γίνεται στις αρχές του εικοστού αιώνα η πιο «δυτική» από τις πόλεις του Λεβάντε και πως, ταυτόχρονα, ο ανατολίτικος τρόπος ζωής χάνει οριστικά τη μάχη απέναντι στον εκδυτικισμό. Η στερεότυπη εικόνα του «οπισθοδρομικού» που δημιούργησαν οι Έλληνες του 1821 για τον Τούρκο οφειλόταν εν πολλοίς στην άθλια κατάσταση που επικρατούσε στα εδάφη που διαφέντευαν οι Οθωμανοί κατά τον 18ο αιώνα – πάντα σε σύγκριση με όσα συνέβαιναν στην Ευρώπη. Ωστόσο, μέσα στα 80 και πλέον χρόνια που μεσολαβούν από τη δημιουργία του ελληνικού κράτους έως την απελευθέρωση της Μακεδονίας, η Θεσσαλονίκη θα γνωρίσει μια εντελώς διαφορετική Οθωμανική Αυτοκρατορία. Στη διάρκεια βασιλείας των τελευταίων σουλτάνων επιχειρήθηκε ο εκσυγχρονισμός της κοινωνίας και του κράτους ώστε να μπορέσει η χώρα να λογισθεί ως ισότιμη εταίρος των Δυτικών. Η Θεσσαλονίκη –στην οποία πολλά από τα μέτρα και τις «επαναστάσεις» εφαρμόσθηκαν για πρώτη φορά– είχε έναν πολυεθνοτικό πληθυσμό (Εβραίους, Τούρκους, Έλληνες, Λεβαντίνους) κι έναν προοδευτικό χαρακτήρα: υπόβαθρο που διευκόλυνε τους πειραματισμούς σε αντίθεση με την πιο συντηρητική, σουλτανική Κωνσταντινούπολη. Πολλές από τις αλλαγές που βίωσε η πόλη υπό ελληνική διοίκηση μέσα στον εικοστό αιώνα είχαν στην ουσία ξεκινήσει από τα μέσα του δέκατου ένατου, υπό οθωμανική κυριαρχία. Η Θεσσαλονίκη έμπαινε, έστω και καθυστερημένα, στον αστερισμό της νεωτερικής εποχής και μετασχηματιζόταν στη γνωστή –κοσμοπολίτικη για τους γηγενείς, εξωτική για τους Ευρωπαίους– πόλη της Belle Epoque, «εκσυγχρονίζοντας» οριστικά τον χαρακτήρα της σε όλα τα επίπεδα: από τη ριζική αλλαγή του αστικού ιστού μέχρι την οικονομία, το εμπόριο, τα ήθη• μέσα στον 20ό αιώνα, με τα προσφυγικά ρεύματα των πολέμων, την Ανταλλαγή και το Ολοκαύτωμα θα επερχόταν η ολοσχερής ανατροπή και της πληθυσμιακής της σύστασης. Η Θεσσαλονίκη είναι σήμερα μια εντελώς διαφορετική πόλη από εκείνη του 1912 ή του 1812. Στην έκθεση προβάλλεται αυτή η μεταλλασσόμενη Θεσσαλονίκη του 19ου αιώνα με φόντο τον ιστορικό περίγυρο της Ευρώπης και του κόσμου. Το παραμύθι της πόλης αντιπαραβάλλεται και συγκρίνεται με ό,τι αντίστοιχο συνέβαινε στην Εσπερία την ίδια εποχή. Η έκθεση πραγματώνεται χάρη στη γενναιόδωρη προσφορά του 'Αγγελου Παπαϊωάννου και στηρίζεται στην τεκμηρίωση του ίδιου καθώς και στα έργα των: Μερόπης Αναστασιάδου, Έλλης Γκαλά-Γεωργιλά, Κώστα Δημητριάδη, Βασίλη Κολώνα, Αλέκας Καραδήμου-Γερόλυμπου, Μαρκ Μαζάουερ και Γιάννη Μέγα. Η μεγάλη φωτογραφία της προ του 1870 Θεσσαλονίκης παρουσιάζεται με την ευγενική άδεια του Γιώργου Δέλλιου. «Χαριέστατες, εράσμιες, θελκτικές» - το δρώμενο της ΤετάρτηςMια γυναίκα αλλάζει πρόσωπα, όπως και η πόλη. Αλλάζοντας συνέχεια ρούχα, μιλώντας διαφορετικές γλώσσες και ακροβατώντας ανάμεσα σε ποικίλες παραδόσεις, μια ερμηνεύτρια μεταμορφώνεται διαδοχικά σε ελληνίδα αστή, μουσουλμάνα στο χαρέμι, ηλικιωμένη εβραία, σύζυγο ενός ντονμέ, φτωχή πλύστρα, γαλλίδα αρτίστα, τραγουδίστρια σε καφέ-αμάν. Τα απτά εργαλεία που βοηθούν τις μεταμορφώσεις της, δηλαδή τα κοστούμια της, οργανώνονται σε μια τρισδιάστατη σύνθεση-γλυπτό που αποτελεί το ορατό ίχνος της θεατρικής δράσης στον εκθεσιακό χώρο. Η ιδέα προέκυψε ύστερα από μελέτη των αρχείων Α. Παπαϊωάννου και ΕΛΙΑ και έχει στόχο, ζωντανεύοντας την αίσθηση που αναδύουν οι φωτογραφίες, να συμπληρώσει και να ενισχύσει το υλικό της έκθεσης. Τόσο η εγκατάσταση όσο και η θεατρική δράση επιχειρούν να αποτυπώσουν τις ετερόκλητες ψηφίδες αυτού του ιδιαίτερου μωσαϊκού που είναι η Θεσσαλονίκη το 1912

 

Το νέο βιβλίο της Ιστορίας ΣΤ’

Ανάρτηση νέου βιβλίου Ιστορίας ΣΤ Δημοτικού (Παρασκευή, 07 Σεπτεμβρίου 2012)
Σας ενημερώνουμε ότι ολοκληρώθηκε η ανάρτηση του νέου βιβλίου Ιστορίας ΣΤ Δημοτικού. Σύντομα αναμένεται να αναρτηθεί και σε διαδικτυακή μορφή (ηλεκτρονικό βιβλίο).

Τα Απομνημονεύματα του στρατηγού Μακρυγιάννη

πηγή:24grammata.com/ free ebook

Περιγραφή: Ο Μακρυγιάννης αν και δεν είχε μάθει ποτέ γράμματα, άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματά του από το 1829, τα οποία φτάνουν χρονολογικά έως το 1850. Τα ολοκλήρωσε μετά την αποφυλάκισή του.

[Κατέβασέ το]

Συγγραφέας: Ιωάννης Μακρυγιάννης
Γλώσσα: Ελληνικά
Σελίδες: 196
Μέγεθος Αρχείου: 1.83 Mb
[Κατέβασέ το]
Λίγα Λόγια για τον συγγραφέα
Γιάννης Μακρυγιάννης (1797 – 1864)

Ο Γιάννης Μακρυγιάννης του Δημητρίου και της Βασιλικής γεννήθηκε στο Αβορίτι Δωρίδας τον Ιανουάριο του 1797. Το πραγματικό όνομα του ήταν Ιωάννης Τριανταφύλλου (ή Τριανταφυλλοδημήτρης – το Μακρυγιάννης είναι παρωνύμιο που οφειλόταν στο ψηλό ανάστημά του). Το 1804 σε ηλικία 7 ετών αναγκάστηκε να καταφύγει με την οικογένειά του στη Λιβαδειά, ύστερα από το φόνο του πατέρα του από τουρκαλβανούς του Αλή Πασά. Από τότε αναγκάστηκε να δουλέψει για να επιβιώσει και πέρασε επώδυνα και στερημένα παιδικά χρόνια. Αρχικά εργάστηκε ως ψυχογιός ως το 1811. Το 1811 εγκαταστάθηκε στην Άρτα, όπου δούλεψε αρχικά ως επιστάτης στο υποστατικό του συμπατριώτη του Θανάση Λιδωρίκη και στη συνέχεια ασχολήθηκε με το εμπόριο και απέκτησε αξιόλογη περιουσία, την οποία πρόσφερε αργότερα στον Αγώνα.

Το 1820 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και το 1821 οργάνωσε στρατιωτική ομάδα 18 ανδρών από την Άρτα και εντάχθηκε στο σώμα του Γώγου Μπακόλα. Συμμετείχε σε πολλές στρατιωτικές επιχειρήσεις δείχνοντας ιδιαίτερη ανδρεία και μεγάλες στρατιωτικές ικανότητες και διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στην Επανάσταση. Πολέμησε σε πολλές μάχες, τραυματίστηκε πολλές φορές, συχνά βαριά. Οι πληγές του οδήγησαν το κορμί του σε σταδιακή σήψη, η οποία τον συνόδευε για την υπόλοιπη ζωή του. Μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους και την άφιξη του Καποδίστρια το 1828 διορίστηκε Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δύναμης της Πελοποννήσου, θέση την οποία έκρινε ως υποτιμητική σε σχέση με τη συνολική προσφορά του και η οποία τον οδήγησε σε πικρία.
Την περίοδο εκείνη ο Μακρυγιάννης έμαθε να γράφει, και άρχισε στις 26 Φεβρουαρίου 1829 να γράφει τα Απομνημονεύματά του, τα οποία θεωρήθηκαν από τους ιστορικούς της νεοελληνικής λογοτεχνίας ως πρότυπο γλωσσικού ύφους και αφηγηματικής τεχνικής και τον τοποθέτησαν στο χώρο του έντεχνου λόγου. Το 1831 μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια, τον οποίο θεωρούσε υπαίτιο για την άδικη στάση του κράτους έναντι των αγωνιστών του ’21, αποδέχθηκε με ενθουσιασμό την εκλογή του Όθωνα ως βασιλιά της Ελλάδας. Απογοήτευση δοκίμασε και από τη στάση του Όθωνα και από τον τρόπο διακυβέρνησης της Αντιβασιλείας. Τότε αποσύρθηκε στο σπίτι του (στη σημερινή περιοχή της Αθήνας που φέρει το όνομά του) μαζί με τη γυναίκα του Αικατερίνη Σκουζέ, με την οποία απέκτησε δώδεκα παιδιά, 10 αγόρια και δύο κορίτσια. Επανήλθε στον πολιτικό χώρο λίγο αργότερα και ως το 1834 εκλέχτηκε κατ’ επανάληψη δημοτικός σύμβουλος της Αθήνας, η οποία ήδη είχε γίνει πρωτεύουσα του κράτους.

Οι ενέργειές του για παραχώρηση Συντάγματος οδήγησαν σε κατ’ οίκον περιορισμό του, συνέχισε ωστόσο να αγωνίζεται και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην εξέγερση της 3ης Σεπτεμβρίου του 1843. Το 1851 συνελήφθη με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας και ύστερα από δίκη καταδικάστηκε σε θάνατο. Η ποινή του τελικά δεν εκτελέστηκε και ο ίδιος αποφυλακίστηκε το 1854 με ενέργειες του Δ. Καλλέργη. Από τότε αποσύρθηκε στο σπίτι του και μόνο μετά την έξωση του Όθωνα ξαναπήρε τιμητικά τον τίτλο του υποστράτηγου και το 1864 του αρχιστράτηγου. Την ίδια χρονιά εκλέχτηκε πληρεξούσιος Αττικής με απόφαση της Εθνικής Συνέλευσης. Η υγεία του όμως ήταν κλονισμένη από τις κακουχίες, τους τραυματισμούς κατά την Επανάσταση και τις σκληρές συνθήκες της φυλακής. Έτσι εγκατέλειψε την ενεργό δράση και αποσύρθηκε στο σπίτι του. Πέθανε στην Αθήνα στις 27 Απριλίου του 1864. Στο λογοτεχνικό του έργο ανήκουν επίσης τα Οράματα και θάματα, γραμμένα κατά τη διετία 1851 – 1852. www.e-alexandria.gr

24grammata.com/ free ebook

[Κατέβασέ το]

Η ιστορία της Ευρώπης από το 1000 μ. Χ. μέχρι σήμερα.

Πηγή: www.tvxs.gr
Την ιστορία των ευρωπαϊκών συνόρων σε 3,5 λεπτά απέδωσε ο Ιστορικός Άτλας Centennia μέσω ενός εντυπωσιακού βίντεο στο οποίο ο χάρτης της Ευρώπης αλλάζει με καταιγιστικό ρυθμό.

Παρακολουθείστε την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίες, τις νίκες των Μογγόλων, τη δημιουργία των εθνικών κρατών κ.α. αποτυπωμένα γεωγραφικά υπό τους ήχους του soundtrack του Inception από τον Hans Zimmer. Καταγράφονται οι αλλαγές των συνόρων από το 1000 μ.Χ. ως το 2003.

Σμύρνη 1922

Σπάνιο video – ιστορικό ντοκουμέντο από την καταστροφή της Σμύρνης, το 1922, το οποίο τραβήχτηκε από τον George Magarian και μόλις πρόσφατα είδε το φως της δημοσιότητας από τον εγγονό του, Robert Davidian.

Πώς παρουσιάζεται η Eλληνική Eπανάσταση (1821) στα Τουρκικά σχολικά βιβλία

Πηγή: www.24grammata.com
Κατσουλάκος Θεόδωρος και Τσαντίνης Κώστας
Το κείμενο που ακολουθεί είναι μετάφραση του τουρκικού σχολικού εγχειριδίου (Emin Oktay, Tarih, Lise: III, έκδ. 1988, σσ. 237-240) και καταδεικνύει τον τρόπο που διδάσκονται οι γείτονες την κοινή μας Ιστορία. Τα σχόλια και οι υποσημειώσεις είναι των συγγραφέων Κατσουλάκου Θ.,Τσαντίνη Κ. από το βιβλίο τους “Προβλήματα Ιστοριογραφίας στα Σχολικά Εγχειρίδια των Βαλκανικών Κρατών. Επανάσταση του. ΄21, Βαλκανικοί Πόλεμοι. εκδ. Εκκρεμές”
Η Ελληνική Επανάσταση και η ίδρυση του ελληνικού κράτους (1820-1829), κατά το Τουρκικό εγχειρίδιο
Οι Έλληνες1, οι οποίοι είχαν περισσότερα προνόμια2 απ’ όλους τους χριστιανικούς λαούς που τελούσαν υπό οθωμανική κυριαρχία, ζούσαν κυρίως στην Ελλάδα3, στην Πελοπόννησο, στα νησιά του Αιγαίου, στη Δυτική Μικρασία και στα παράλια της Προποντίδας και του Εύξεινου Πόντου, όπου ήταν εγκαταστημένοι σε πόλεις και κωμοπόλεις και ασχολούνταν με τις τέχνες και το εμπόριο και ιδιαίτερα με τη ναυτιλία.
Οι Έλληνες είχαν υποταχτεί οριστικά στο οθωμανικό κράτος επί Μωάμεθ του Πορθητή4. Είχαν παραχωρηθεί τότε και σ’ αυτούς, όπως και στους άλλους χριστιανούς, ελευθερίες ως προς τα θέματα θρησκείας και γλώσσας. Στην Πελοπόννησο μάλιστα και στα νησιά του Αιγαίου οι Έλληνες ζούσαν σχεδόν αυτόνομοι5.
Οι Οθωμανοί θεωρούσαν ανώτερους τους Έλληνες από τους άλλους χριστιανούς και τους διόριζαν σε ορισμένες θέσεις και ιδιαίτερα σε θέσεις διερμηνέων6. Ορισμένοι μάλιστα Έλληνες άρχοντες από το Φανάρι της Κωνσταντινουπόλεως προωθούνταν σε θέσεις ηγεμόνων της Βλαχίας και της Μολδαβίας7.
Σε σχέση με τους άλλους χριστιανικούς λαούς οι Έλληνες ήταν πιο εύποροι και πιο φωτισμένοι. Οι σχέσεις που είχαν αναπτύξει με τη Ρωσία κατά τον 18ο αιώνα συντέλεσαν στη διάδοση εθνικοαπελευθερωτικών ιδεών μεταξύ τους8. Στην πραγματικότητα οι Ρώσοι ήδη από την εποχή του Μεγάλου Πέτρου9 ξεσήκωναν τους Έλληνες σε κάθε ευκαιρία εναντίον του οθωμανικού κράτους. Όταν στη διάρκεια της εκστρατείας του 1768 ο ρωσικός στόλος είχε καταπλεύσει στην Πελοπόννησο, οι Έλληνες είχαν επαναστατήσει, αλλά η επανάσταση είχε κατασταλεί αμέσως10. Στα χρόνια της Γαλλικής Επανάστασης τα ελληνικά πλοία υπό τουρκική σημαία κυκλοφορούσαν ελεύθερα παντού και μονοπώλησαν το εμπόριο της Μεσογείου11. Έτσι πλούτισαν πολλοί Έλληνες που ζούσαν σε μεγάλες πόλεις της Ευρώπης (όπως η Μασσαλία, η Τεργέστη, η Οδησσός) και ίδρυσαν στην Ελλάδα πολλά σχολεία και διέδωσαν σ’ όλους τους Έλληνες τις ιδέες της εθνικής ελευθερίας και ανεξαρτησίας. Τις ιδέες τις ενίσχυσε η Γαλλική Επανάσταση. Τέλος οι Έλληνες ίδρυσαν μια μυστική οργάνωση που στόχευε στην απόκτηση της ανεξαρτησίας τους και ονομαζόταν Εθνική Εταιρεία12.
Η Εθνική Εταιρεία ιδρύθηκε αρχικά το 1814 στην Οδησσό από τρία άτομα (δύο Έλληνες και ένα Βούλγαρο)13. Ουσιαστικός στόχος της ήταν η επανίδρυση της αρχαίας Βυζαντινής Αυτοκρατορίας14. Ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως και ο τσάρος της Ρωσίας ήταν πληροφορημένοι σχετικά με την ίδρυση της Εταιρείας.
Η Εθνική Εταιρεία ενδυναμώθηκε σε μικρό χρονικό διάστημα και ίδρυσε πολλά παραρτήματα στην Κωνσταντινούπολη και την Ελλάδα. Οι κυριότεροι εύποροι και φωτισμένοι Έλληνες έγιναν μέλη της, ανάμεσά τους και ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως15. Αρχηγός της ήταν ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, γιος του πρώην ηγεμόνα της Βλαχίας και υπασπιστής του τσάρου.
Χάρη στις ενέργειες της Εθνικής Εταιρείας οι Έλληνες είχαν προετοιμαστεί πλήρως για να επαναστατήσουν. Δεν άφηνε όμως περιθώριο για να ξεσπάσει η επανάσταση ο Αλή πασάς16, βαλής των Ιωαννίνων, που ήταν γνώστης όλων των δραστηριοτήτων της Εταιρείας. Όταν πάντως ο Αλή πασάς έκανε τη δική του επανάσταση εναντίον του σουλτάνου, οι Έλληνες επωφελήθηκαν: ενώ οι οθωμανικές δυνάμεις ήταν απασχολημένες μ’ αυτόν, η Εθνική Εταιρεία αποφάσισε να ξεσπάσει η επανάσταση.
σημειώσεις/ επεξηγήσεις
1 Χρησιμοποιούνται δύο λέξεις στο τουρκικό κείμενο για την απόδοση του όρου «Έλληνες», “Rum” και “Yunan”. Η πρώτη αποδίδεται γενικά στους Έλληνες της Τουρκοκρατίας: ρωμιούς, ραγιάδες, ενώ η λέξη Yunan = Ίωνες, χαρακτηρίζεται η Ελληνική Επανάσταση και το ελληνικό κράτος. Με τον όρο “Rum” χαρακτηρίζεται και σήμερα η ελληνική μειονότητα της Κωνσταντινουπόλεως.
Για ένα μεγάλο διάστημα Ρούμελη ονομαζόταν ολόκληρο το ευρωπαϊκό οθωμανικό κράτος (Rum-eli, χώρα των Ρωμαίων, Ρωμιών, Ελλήνων, πρβλ. Ρωμυλία). Το άλλο τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το ασιατικό, ονομαζόταν Anadolu (Ανατολή).
2 Το θέμα των προνομίων είναι αρκετά σκοτεινό ως προς την έκταση και την εφαρμογή σε διάφορες περιοχές της τουρκοκρατούμενης Ελλάδας. Βασικό στοιχείο για την εκχώρησή τους υπήρξε η ειδική μνεία στο Κοράνι για τους λαούς της Βίβλου, χριστιανούς και εβραίους. Εδώ λαμβάνονται με την ευρεία έννοια, της παραχωρήσεως δηλαδή ελευθερίας σχετικά με τη θρησκεία, τη γλώσσα, την κοινοτική διοίκηση και άλλα, που ποίκιλλαν κατά τον τρόπο παροχής, το χρόνο και τον τρόπο εφαρμογής. Η πολιτική των προνομίων χρησιμοποιήθηκε από τους Τούρκους για να ενισχυθεί το ανθενωτικό πνεύμα των Ορθοδόξων.
Στο κείμενο, πάντως, έμμεσα τονίζεται η «αχαριστία» των Ελλήνων, οι οποίοι, μολονότι είχαν περισσότερα προνόμια, επηρεασμένοι από τους ξένους, επαναστάτησαν.
3 Εννοεί τη Στερεά Ελλάδα.
4 Βλέπε 15η παρατήρηση του βουλγαρικού κειμένου.
5 Προφανώς υπονοούνται τα προνόμια και οι οικονομικές διευκολύνσεις (αχτναμέδες) που χορηγήθηκαν σε ορισμένες περιοχές, όπως τα νησιά (Χίος, Κυκλάδες), η Ήπειρος (Γιάννενα, Ζαγοροχώρια), η Μακεδονία (Μαντεμοχώρια), που παράλληλα εξασφάλιζαν και τα συμφέροντα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Γ. Κοντογεώργη, 1983, σ. 15. Αντίθετα η Πελοπόννησος δεν έχει προνομιακό καθεστώς και αρχικά παραχωρείται σε Τούρκους τιμαριώτες (βλ. Ι.Ε.Ε., ΙΑ΄, σ. 207). Τον 18ο αι. μεγάλες εκτάσεις κατέχουν Τούρκοι ιδιώτες στο Ναύπλιο, Μεθώνη, Κορώνη (Ι.Ε.Ε. σ. 210), ενώ όλη η Πελοπόννησος διαιρείται σε 24 βιλαέτια, Μ.Β. Σακελλαρίου, Η Πελοπόννησος κατά την δευτέραν Τουρκοκρατίαν 1715-1821, ανατύπωση, Αθήνα 1978, σ. 99. Διοικείται από το «μόρα-βαλεσή» ως πασαλίκι με κέντρο την Τριπολιτσά. Ιδιότυπη εξαίρεση αποτελεί μόνο η Μάνη, που υπάγεται στη δικαιοδοσία του Καπουδάν πασά και αυτοδιοικείται από ντόπιο καπετάνο, τον «μανιάτ-μπέη» (1776-1821), Π. Καλονάρου, Μάνη, εδ. Π. Πατσιλινάκος, Αθήνα 1981, σ. 57.
6 Οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης επάνδρωσαν σε μεγάλο βαθμό τον τουρκικό κρατικό μηχανισμό. Ιδιαίτερα διέπρεψαν ως διερμηνείς (δραγουμάνοι).
7 Η ευνοϊκή μεταχείριση των Φαναριωτών από το σουλτάνο παρουσιάζεται ως αποτέλεσμα της εκτίμησης και της ειδικής μεταχείρισης που είχαν οι Έλληνες από την Υψηλή Πύλη. Άρα το συμπέρασμα για το μαθητή είναι εύλογα η αχαριστία των Ελλήνων προς τον «ευεργέτη» τους σουλτάνο. Αποσιωπάται τελείως η αδήριτη αναγκαιότητα που επέβαλε τους Φαναριώτες στην τουρκική διοίκηση ως Μεγάλους Διερμηνείς και ως ηγεμόνες στις Παραδουνάβιες ηγεμονίες (1709-1821). Η ανάγκη επικοινωνίας με τις χώρες της Δύσης (συνθήκες-διομολογήσεις) κατέστησε απαραίτητη την παρουσία των γλωσσομαθών Φαναριωτών, μια και το Κοράνι απαγόρευε την εκμάθηση γλωσσών των απίστων.
8 Οι απελευθερωτικοί αγώνες των Ελλήνων θεωρούνται κινήματα που προήλθαν αποκλειστικά και μόνο από την επαφή των Ελλήνων με τη Ρωσία. Αγνοούνται όλα τα επαναστατικά κινήματα πριν από τον Μεγάλο Πέτρο. Τον 15ο αι. κατά τον τουρκοβενετικό πόλεμο επαναστατεί η Πελοπόννησος. Τον 16ο αι. η Ήπειρος και η Πελοπόννησος, παραμονές της ναυμαχίας της Ναυπάκτου (1571). Από το 1600 έως το 1611 ο επίσκοπος Διονύσιος Τρίκκης, ο «Σκυλόσοφος», ξεσηκώνει τη Θεσσαλία και την Ήπειρο.
9 Είναι η εποχή που ο Μεγάλος Πέτρος αναπροσαρμόζει την εξωτερική πολιτική της Ρωσίας, αναζητώντας παράθυρο στο Νότο, και καλεί τους Έλληνες «εις το ασκέρι του και εις το μεγάλο φλάμπουρό του». Από τότε διαμορφώνεται η πεποίθηση ότι η απελευθέρωση των Ελλήνων θα έρθει από το ξανθό γένος του Βορρά, και αρχίζουν να διαδίδονται οι προφητείες του Αγαθάγγελου, Κ.Ν. Σάθα, Τουρκοκρατούμενη Ελλάς, Αθήνησι 1869, σ. 213.
10 Πρόκειται για τα Ορλωφικά κατά τη διάρκεια του Α΄ επί Μεγάλης Αικατερίνης Ρωσοτουρκικού πολέμου (1767-1774), που κλείνει με τη Συνθήκη του Κιουτσούκ-Καϊναρτζή, Τ. Αθ. Γριτσοπούλου, Τα Ορλωφικά, εν Αθήναις 1967.
11 Τονίζεται ιδιαίτερα το γεγονός ότι χάρη στη ρωσική σημαία κυκλοφορούσαν ελεύθερα τα ελληνικά πλοία. Η εμπορική και ναυτιλιακή ανάπτυξη των Ελλήνων οφείλεται φυσικά και στη γενικότερη οικονομική και πολιτική συγκυρία στη Μεσόγειο. Επισημαίνουμε ενδεικτικά ορισμένα γεγονότα: την παρακμή της Βενετίας, τη ναυτολόγηση Ελλήνων από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, τις ελληνικές παροικίες, την αδράνεια του εμπορικού αγγλογαλλικού στόλου λόγω των πολέμων, την πλήρη αδιαφορία των οθωμανικού στρατιωτικού κράτους για το θαλασσινό εμπόριο. Ασφαλώς σπουδαίο ρόλο έπαιξε και η ναυτική παράδοση των Ελλήνων. Με ιδιαίτερη συμφωνία (1783), που ουσιαστικά ήρθε ως επεξήγηση των ασαφειών της προηγούμενης συνθήκης (1774), τα ελληνικά πλοία με ρωσική σημαία απέκτησαν το δικαίωμα ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά.
12 Έτσι αποδίδεται η Φιλική Εταιρεία.
13 Προφανώς το σλαβοκατάληκτο όνομα του Γιαννιώτη εμπόρου Αθανασίου Τσακάλωφ οδήγησε τον Τούρκο συγγραφέα να εκλάβει ως Βούλγαρο τον πιο μορφωμένο Έλληνα από τους ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας, του οποίου ουδέποτε αμφισβητήθηκε η ελληνικότητα. Ο Τσακάλωφ είναι γιος του Γιαννιώτη εμπόρου Ιωάννη Τσακάλογλου, που μετοίκησε στη Μόσχα για εμπορικούς λόγους και άλλαξε το όνομά του από Τσακάλογλου στο «ρωσοπρεπές» Τσακάλωφ, κατά τη συνήθεια της εποχής.
14 Ο στόχος της Φιλικής δεν είναι σαφής. Σύμφωνα με την προκήρυξή της «η Εταιρεία συνίσταται από καθ’ αυτό Έλληνας φιλοπάτριδας και ονομάζεται Εταιρεία των Φιλικών. Ο σκοπός των μελών αυτής είναι η καλυτέρευση του Έθνους και, αν ο Θεός το συγχωρέσει, η ελευθερία του» (από κείμενο της Φιλικής στα κρατικά αρχεία της Ρουμανίας, που δημοσιεύτηκε στα Ντοκουμέντα για την ιστορία της Ρουμανίας, τ. Δ΄ σσ. 32-39, βλ. Η Επανάσταση του ’21. ΚΜΕ σ. 76). Η ελληνική άποψη είναι ότι μοναδικός «σκοπός της Φιλικής ήταν η απελευθέρωση της πατρίδας και πέρα από αυτό δεν υπάρχουν μαρτυρίες ότι αποφασίστηκε οτιδήποτε άλλο, π.χ. ποιο θα ήταν το καθεστώς της ανεξάρτητης Ελλάδας βασιλεία ή αβασίλευτη δημοκρατία» (Ι.Ε.Ε., τ. ΙΑ΄, σ. 425).
15 Νεότερες έρευνες πιστοποιούν τη σχέση του πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ με τους Φιλικούς, Θ. Ζώρα, Ο απαγχονισμός του πατριάρχη Γρηγορίου του Ε΄ εις έκθεσιν του Ολλανδού επιτετραμμένου Κωνσταντινουπόλεως, Παρνασσός ΙΒ (1976), 127-138. Αντίθετα ο τσάρος, που αρχικά αγνοεί την ύπαρξη της Εταιρείας, θα αντιταχθεί στα σχέδια του Υψηλάντη και των Φιλικών, όπως μαρτυρεί ο Καποδίστριας, απαντώντας σε επιστολή Έλληνα της Οδησσού, Βλ. Μέντελσον-Μπαρτόλδυ, σ. 52.
16 Πράγματι από τους βασικούς λόγους που επέβαλαν την επίσπευση της Επανάστασης ήταν η εμπλοκή της Πύλης σε πόλεμο με τον Αλή πασά. Αλλά ο Αλής ήταν εκείνος που περίμενε εναγωνίως την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, όπως μαρτυρεί και το αλβανικό εγχειρίδιο (σ. 162), το οποίο αναφέρει ότι ο Αλής βοήθησε τη Φιλική Εταιρεία και ανυπομονούσε να ξεσπάσει η Ελληνική Επανάσταση στο Μωριά, όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Όταν την Άνοιξη του 1820 η Πύλη τον καταδίκασε σε θάνατο, στήριξε τις ελπίδες του στους σαράντα χιλιάδες στρατιώτες του· ήλπιζε μάλιστα ότι ο σουλτάνος θα ζητούσε να συμβιβαστεί μαζί του.